نوشته‌ها

روشهای تماس مایع نافذ در آزمون PT

انواع روشهای تماس مایع نافذ در آزمون PT

در هر سازه یا قطعه ای ممكن است در زمان های مختلف نقص یا عیبی به وجود اید  كه بسته به ماهیت و اندازه و شدت ان می تواند بر كارایی و كاربرد ان قطعه و یا سازه تاثیر گذارد. بدین منظور بازرسی قطعات و سازه ها امری واجب و ضروری است و باید به صورت منظم از زمان تولید قطعه تا زمان استفاده مورد بررسی و كنترل قرار گیرند. روش ها و شیوه های مختلف بازرسی وجود دارد كه یكی ازمهمترین این روش های آزمون های غیر مخرب NDT می باشد. گروه مهندسی جوش گسترتوس در مقاله های پیشین به معرفی انواع مختلف این آزمون ها پرداخته است.

آزمون مایعات نافذ PT از قدیمی ترین، به صرفه ترین و ساده ترین آزمون های غیر مخرب است كه در صنایع و به خصوص در بازرسی های جوش و قطعات جوش كاری شده كاربرد فراوانی دارد. اساس این روش بر خاصیت نفوذ بعضی از مایعات به درون ترك ها و حفره های خیلی نازك سطحی استوار است. به روش های مختلفی مایع نافذ كه یا مرئی و یا فلورسنت است را می توان بر روی قطعه تماس داد كه انواع ان به شرح زیر است.

انواع روشهای تماس مایع نافذ در آزمون PT

مالیدن

مایع نافذ را به وسیله كهنه، پارچه ای پنبه ای و یا برس بر روی سطح قطعه قرار می دهند.

مالیدن از روشهای تماس مایع نافذ در آزمون PT

مالیدن مایع نافذ

غوطه وری

كل نمونه به داخل یك مخزن كه دارای مایع نافذ است فرو برده می شود به صورتی كه كل نمونه مورد بازرسی در درون مایع نافذ غوطه ور باشد. این شیوه از اعمال مایع نافذ معمولا برای بازرس چندین قطعه نسبتا كوچك مورد استفاده قرار می گیرد. در مقاله های بعدی با این شیوه از آزمون مایعات نافذ PT بیشتر اشنا می گردید.

غوطه وری از روشهای تماس مایع نافذ در آزمون PT

غوطه ور در مایع نافذ

پاشش یا اسپری كردن

هنگامی كه بخواهند قطعات را در محل، مورد بازرسی قرار دهند و یا قطعات تكی را بررسی كنند از این شیوه برای تماس قطعه با مایع نافذ استفاده می كنند. در این شیوه با استفاده از پمپ مدار بسته كم فشار و یا قوطی های پاششی پرفشار، مایع نافذ را  بروی سطح قطعه به صورت اسپریی پاشش می شود.

اسپری یا پاشیدن از روشهای تماس مایع نافذ در آزمون PT

اسپری مایع نافذ

سیلابی

در این روش مایع نافذ با یك وسیله به راحتی بر روی سطح قطعه ریخته تا بر روی سطح ان جریان پیدا كند. از این شیوه برای بازرسی قطعاتی با سطوح بزرگ استفاده می كنند و فشار ریخته شدن و جریان پیدا كردن مایع نافذ بر سطح قطعه باید با فشار كمی صورت گیرد و باید از اینكه تمامی سطح قطعه مورد بررسی با مایع نافذ تماس داشته است، اطمینان حاصل كرد.

فیلم آموزشی معرفی ابزارهای بازرسی جوش

فیلم آموزشی ابزارهای بازرسی جوش

شرکت جوش گستر توس در این فیلم به معرفی ابزارهای بازرسی فنی جوش به طور خلاصه خواهد پرداخت. با ما همراه شوید.
آزمایشات غیرمخرب جوش گستر توس

ویژگیهای آزمونهای غیرمخرب

همانطور که می دانید آزمونهای غیرمخرب به انواع روشهای متعدد و متفاوت انجام می شود. شرکت مهندسی و بازرسی فنی جوش گستر توس در مقالاتی جداگانه به توضیح هر یک از این روشها پرداخته است که مرور آنها را به شما عزیزان همراه پیشنهاد می کنیم. اما تمامی آزمونهای غیرمخرب دارای ویژگیهای متشابهی هستند که در این مقاله سعی شده است به توضیح آنها پرداخته و مقایسه ای مطلوب از این خصوصیات را به همراهان همیشگی خود ارائه دهیم.
تمامی آزمونهای غیرمخرب با توجه به رویکرد مورد استفاده در آنها از مراحل کلی زیر طبعیت می کنند :
۱- استفاده از یک خاصیت فیزیکی جسم و محیط تست
۲- تغییر در خاصیت مطرح شده در بالا به دلیل وجود نقص در آن
۳- آشکارسازی تغییر ایجاد شده به کمک یک آشکار متناسب با خاصیت و محیط
۴- تبدیل تغییر آشکار شده به شکلی که قابل تفسیر و آنالیز کامل باشد
۵- تفسیر و ارائه نتایج نهایی
اما این مراحل گفته شده با رعایت پارامترهای خاص و هماهنگ و یکسان قابل بررسی و آنالیز می باشند که این پارامترها به شرح ذیل می باشند :
۱- داشتن یک منبع انرژی
۲- یک قطعه از کار که متناسب با منبع انرژی خواهد بود
۳- قطعه آزمون که برای اندازه گیری تفاوتها مورد استفاده قرار می گیرد
۴- وسیله ای برای نشان دادن و ثبت نتایج آزمون
۵- اپراتور آموزش دیده و مسلط به تفسیر و تجزیه و تحلیل نتایج
۶- دستورالعمل انجام آزمون
۷- سیستم ثبت و ارائه گزارش نهایی
رعایت داشتن این پارامترها در بازرسی فنی آزمونهای غیرمخرب با توجه به رویکردهای مورد استفاده از آنها باعث خواهد شد که بتوان آزمونی دقیق و اصولی و مبتنی بر پایه های علمی را ارائه نمود. هرچند برای هر آزمون غیرمخرب ابزارها و تفاسیر و تجارب مخصوص به خود را نیاز دارد اما در کل همه آزمونهای غیرمخرب از این نکات مطرح شده طبعیت می کنند. حال که به صورت کلی به توضیح پارامترها و اصول آزمونهای غیرمخرب پرداختیم، می خواهیم به مقایسه کاربردها و محدودیتهای چند روش متداول بازرسی فنی در آزمونهای غیرمخرب به شرح ذیل بپردازیم.
در جدول زیر سعی شده است که به طور کلی به مقایسه کاربردها و محدودیتهای ۵ روش عمده و متداول آزمونهای غیرمخرب بپردازیم.

روش کاربردها معایب و محدودیتها
مایع نافذ مواد غیرمتخلخل
بازرسی جوش، لحیم، آلیاژهای ریختگی، قطعات آلومینیومی، دیسک و پره های توربین، چرخ دنده نیاز به دسترسی به سطح مورد آزمایش
وجود عیوب شکستگی در سطح
احتمال نیاز به تمیزکاری سطح
غیر قابل تشخیص بودن عیوب بسیار باریک یا کم عمق مخصوصا زمانیکه تحت تاثیر نیروی بسته شده باشند 
عدم قابلیت اندازه گیری عمق عیوب
ذرات مغناطیسی مواد با خاصیت آهنربایی
تشخیص عیوب سطحی و نزدیک به سطح
قابل استفاده برای جوش، لوله، آلیاژهای ریختگی و کار شده، مواد اکسترود شده، محورها و دنده ها تشخیص عیوب تحت تاثیر شدت و جهت میدان هستند
نیاز به سطح تمیز و هموار
نیاز به بست نگهدارنده دستگاه ایجاد کننده میدان
قطعه آزمایش قبل از آزمون باید آهنربایی شود
عدم تشخیص عمق عیوب
رادیوگرافی گاما ا
برای تمامی اشکال و فرمها از ریخته گری، کارشده، جوش، قطعات الکترونیکی، صنایع هوایی، دریایی و خودروسازی قابل استفاده است حساسیت این روش به اندازه اشعه ایکس نیست
خطرات تشعشع
کاهش حساسیت با افزایش ضخامت
فراصوتی یا التراسونیک مواد فلزی، غیرفلزی و کامپوزیتها
تمام عیوب سطحی و غیر سطحی
قابل استفاده برای جوش، اتصالات، آلیاژهای ریختگی و کار شده
تعیین ضخامت مواد
پایش فرسودگی عموما به روش تماسی است و گاهی با واسطه محیط خواهد بود
نیاز به حسگرهای متفاوت به لحاظ بازه فرکانسی
حساسیت تابعی از فرکانس مورد استفاده است لذا ساختار برخی مواد باعث پخش شدن امواج بازگشتی شده که به سختی از نویزها قابل تفکیک خواهند بود
تشخیص عیوب در قطعات نازک دشوار و بعضا ناممکن است
رادیوگرافی اشعه ایکس مواد فلزی، غیرفلزی و کامپوزیتها
برای تمامی اشکال و فرمها از ریخته گری، کارشده، جوش، قطعات الکترونیکی، صنایع هوایی، دریایی و خودروسازی قابل استفاده است نتایج آزمون وابسته به تعیین فاصله کانونی، ولتاژ و زمان قرارگیری در معرض تشعشع است
خطرات تشعشع
کاهش حساسیت با افزایش ضخامت
محدودیتهای ناشی از اندازه دستگاه مولد اشعه ایکس